หลายคนสงสัยว่า ทำไมเครื่องหาปลาต้องมีเข็มทิศ โดยเฉพาะเวลาใช้ side imaging
ทำไม side imaging จึงต้องใช้เข็มทิศ
ทรานสดิวเซอร์ side imaging ยึดติดแน่นกับตัวเรือ ส่วนใหญ่อยู่ที่ท้ายเรือ หน้าที่ของมันคือส่งสัญญาณออกไปตั้งฉากกับแนวแกนเรือพอดี เช่น ทรานสดิวเซอร์ GT56 ที่นิยมกันก็สร้างภาพด้วยวิธีนี้
แต่เครื่องหาปลาทั่วไปไม่มีเซ็นเซอร์แม่เหล็กในตัว จึงบอกไม่ได้ว่าเรือหันไปทางทิศไหนจริงๆ
สิ่งที่มีคือ
- ตัวรับสัญญาณ GPS
- เสาอากาศสำหรับหาพิกัด
จากข้อมูลนี้ เครื่องคำนวณทิศทางการเคลื่อนที่ได้ แต่ไม่รู้ทิศที่เรือหันจริง
ทำไม GPS แทนเข็มทิศไม่ได้
ทิศทางที่เครื่องหาปลาคำนวณได้มาจากการเคลื่อนที่ของเรือในช่วงเวลาหนึ่ง พูดง่ายๆ คือเครื่องดูการเปลี่ยนแปลงของพิกัดแล้ว “เข้าใจ” ว่าเรือกำลังไปทางไหน
แต่ปัญหาคือ
- ถ้าเรือถูกกระแสน้ำพัด
- ถ้าเรือลอยไปตามลม
- ถ้าเรือหันข้างหรือทำมุมกับทิศที่เคลื่อนที่
เครื่องหาปลาจะ “คิด” ว่าเรือวิ่งตรงไปข้างหน้า ทั้งที่จริงเรืออาจเคลื่อนที่ด้านข้างหรือแม้แต่ถอยท้าย
ผลคือข้อมูล side imaging ผิดเพี้ยน เพราะเครื่องไม่รู้ว่า “ซ้าย” และ “ขวา” อยู่ตรงไหนจริงๆ เมื่อเทียบกับตำแหน่งของเรือ
ทำไมทิศหัวเรือที่แม่นยำจึงสำคัญกับ side imaging
มาดูตัวอย่างง่ายๆ ว่าทำไม side imaging ต้องใช้เข็มทิศ
ตัวอย่าง: เรือกับกระแสน้ำในแม่น้ำ
สมมติว่าคุณข้ามแม่น้ำตั้งฉากพอดี
- ความเร็วกระแสน้ำ = 3 กม./ชม.
- ความเร็วเรือเทียบกับน้ำ = 4 กม./ชม.
แต่ความเร็วเรือเทียบกับพื้นดินจะเป็นผลรวมเวกเตอร์ของสองความเร็วนี้ ลองนึกภาพเป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก
- ความเร็วเรือ = ด้านประกอบมุมฉากที่ตั้งฉากกับกระแสน้ำ
- ความเร็วกระแสน้ำ = ด้านประกอบมุมฉากที่ขนานกับฝั่ง
- ความเร็วลัพธ์ของเรือ = ด้านตรงข้ามมุมฉาก
คำนวณด้วยทฤษฎีบทพีทาโกรัส
V = √(Vboat² + Vcurrent²)
V = √(4² + 3²) = √(16 + 9) = √25 = 5 km/h
ดังนั้น ถ้าจะข้ามแม่น้ำ “ตั้งฉากพอดี” ที่ความเร็วเรือ 4 กม./ชม. การเคลื่อนที่จริงเทียบกับพื้นดินจะเป็นแนวทแยง ด้วยความเร็วลัพธ์ 5 กม./ชม.
ความเกี่ยวข้องกับ side imaging
ทรานสดิวเซอร์ side imaging ทำงานตั้งฉากกับแกนเรือเสมอ แต่ในสภาพแบบนี้ ทิศทางที่คำนวณจาก GPS จะเบี่ยงไปจากทิศที่เรือหันจริง
ผลคือ
- หัวเรือชี้ไปทางหนึ่ง
- แต่จริงๆ แล้วเรือเคลื่อนที่ทแยงไปตามกระแสน้ำ
หมายความว่าพิกัดที่คุณมาร์กบนจอ side imaging จะคลาดเคลื่อนมาก